Vì sao Singapore trở thành ”Thành phố trong vườn”?

Trong bối cảnh nhiều đô thị trên thế giới phải đối mặt với tình trạng bê tông hóa, ô nhiễm môi trường và thiếu hụt không gian xanh, Singapore lại được biết đến như một hình mẫu tiêu biểu về phát triển đô thị bền vững. Với danh xưng “City in a Garden” (Thành phố trong vườn), quốc đảo này đã chứng minh rằng phát triển kinh tế và bảo tồn thiên nhiên hoàn toàn có thể song hành nếu có chiến lược quy hoạch đúng đắn.

Điều làm nên thành công của Singapore không chỉ là những hàng cây xanh hay các công trình nổi tiếng như Gardens by the Bay, mà là hơn 50 năm kiên trì theo đuổi một tầm nhìn dài hạn. Tại đây, cây xanh được xem là một phần của hạ tầng đô thị, được quy hoạch và tích hợp vào mọi không gian sống, từ đường phố, công viên đến các tòa nhà cao tầng. Chính tư duy lấy thiên nhiên làm nền tảng cho phát triển đã giúp Singapore trở thành một trong những đô thị xanh đáng sống nhất thế giới.

1. “Thành Phố Trong Vườn” (City In A Garden) Là Gì?

Khi nhắc đến Singapore, nhiều người thường nghĩ rằng “Garden City” (Thành phố vườn) và “City in a Garden” (Thành phố trong vườn) là hai cách gọi khác nhau của cùng một mô hình. Tuy nhiên, đây là hai khái niệm có sự khác biệt rõ rệt về tư duy quy hoạch.

• Garden City – Thành phố vườn

Hướng đến việc đưa cây xanh vào đô thị nhằm cải thiện môi trường sống. Trong mô hình này, công viên, đường phố hay các mảng xanh được bổ sung vào không gian đô thị sau quá trình phát triển.

• City in a Garden – Thành phố trong vườn

Đặt thiên nhiên làm nền tảng cho toàn bộ cấu trúc đô thị. Thay vì xây dựng thành phố rồi mới trồng cây, Singapore quy hoạch đô thị ngay từ đầu trong một hệ sinh thái xanh, nơi cây xanh được tích hợp vào mọi thành phần của không gian sống, từ đường phố, công viên đến các công trình kiến trúc.

Nói cách khác, nếu “Garden City” là đưa cây xanh vào thành phố thì “City in a Garden” là xây dựng thành phố bên trong thiên nhiên. Chính sự thay đổi trong tư duy quy hoạch này đã tạo nên bản sắc riêng và đưa Singapore trở thành một trong những hình mẫu đô thị xanh tiêu biểu trên thế giới.

2. Hành Trình Từ “Garden City” Đến “City In A Garden”

Danh xưng “Thành phố trong vườn” không phải là kết quả của một dự án hay một công trình mang tính biểu tượng, mà là thành quả của chiến lược phát triển đô thị được kiên trì thực hiện trong hơn nửa thế kỷ. Từ việc phủ xanh đường phố đến xây dựng một hệ sinh thái đô thị hoàn chỉnh, Singapore đã từng bước thay đổi tư duy quy hoạch để đưa thiên nhiên trở thành một phần không thể thiếu của thành phố.

Hành trình đó có thể được nhìn nhận qua các cột mốc quan trọng:

• 1963 – Tree Planting Campaign

Singapore phát động chiến dịch trồng cây trên quy mô toàn quốc, đặt nền móng cho mục tiêu xây dựng một đô thị xanh và cải thiện môi trường sống.

• 1967 – Garden City

Chính phủ chính thức đưa ra tầm nhìn “Garden City”, tập trung mở rộng hệ thống công viên, phủ xanh đường phố và nâng cao chất lượng cảnh quan đô thị.

• 2000–2010 – Skyrise Greenery

Trước áp lực thiếu quỹ đất, Singapore bắt đầu phát triển các giải pháp xanh theo chiều đứng như vườn trên mái, vườn đứng và không gian xanh trên các công trình cao tầng.

ParkRoyal | WOHA

• 2012 – City in a Garden ( Thành phố trong vườn ) 

Tư duy quy hoạch được nâng lên một bước mới, khi cây xanh không còn là yếu tố bổ sung mà trở thành nền tảng của toàn bộ cấu trúc đô thị.

Garden By The Bay

• Hướng đến năm 2030 – City in Nature

Singapore tiếp tục mở rộng tham vọng với mục tiêu phục hồi hệ sinh thái tự nhiên, tăng cường đa dạng sinh học và đưa thiên nhiên hiện diện sâu hơn trong mọi không gian sống.

Marina-0ne

Nhìn lại chặng đường phát triển, có thể thấy Singapore không chỉ kiên trì trồng thêm cây xanh mà còn liên tục đổi mới tư duy quy hoạch. Từ mô hình Garden City đến City in a Garden ( Thành phố trong vườn), và xa hơn là City in Nature, mỗi giai đoạn đều đánh dấu một bước tiến trong việc xây dựng một đô thị phát triển hài hòa với thiên nhiên.

4. Những Chiến Lược Giúp Singapore Trở Thành “Thành Phố Trong Vườn”

• Cây xanh được xem là một phần của hạ tầng đô thị

Đây được xem là nền tảng trong chiến lược phát triển của Singapore. Nếu ở nhiều thành phố, cây xanh thường được bổ sung sau khi hoàn thiện công trình thì tại Singapore, chúng được quy hoạch ngay từ đầu và có vai trò quan trọng tương tự như hệ thống giao thông, cấp điện, cấp nước hay thoát nước. Bên cạnh đó, các nghiên cứu cũng cho thấy không gian xanh giúp nâng cao sức khỏe thể chất, giảm căng thẳng tinh thần và gia tăng giá trị bất động sản tại các khu vực lân cận.

• Kiến trúc và cảnh quan được thiết kế như một thể thống nhất

Một trong những điểm tạo nên bản sắc của Singapore là sự kết hợp chặt chẽ giữa kiến trúc và cảnh quan. Thay vì tách biệt công trình với cây xanh, các kiến trúc sư đã tích hợp thiên nhiên ngay trong thiết kế thông qua nhiều giải pháp như Sky Garden, Vertical Garden, Green Roof, Terrace Garden và Green Facade.

ParkRoyal | WOHA. Ảnh: Booking

Ranh giới giữa kiến trúc và thiên nhiên dần được xóa nhòa, tạo nên những không gian sống vừa hiện đại, vừa gần gũi với môi trường, đồng thời góp phần cải thiện vi khí hậu và giảm tiêu thụ năng lượng cho công trình.

• Kết nối toàn bộ thành phố bằng mạng lưới xanh

Thay vì xây dựng các công viên riêng lẻ, Singapore phát triển một mạng lưới không gian xanh liên tục trên quy mô toàn thành phố. Thông qua các Green Corridor và Park Connector Network (PCN), công viên, khu bảo tồn thiên nhiên, hồ nước và khu dân cư được kết nối với nhau bằng các tuyến đường dành cho người đi bộ và xe đạp.

Mạng lưới này không chỉ tạo điều kiện để người dân dễ dàng tiếp cận không gian xanh mà còn hình thành các hành lang sinh học, giúp nhiều loài động vật và thực vật di chuyển giữa các khu vực sinh cảnh khác nhau. Đây là một trong những yếu tố quan trọng góp phần duy trì đa dạng sinh học ngay trong lòng đô thị.

• Đưa thiên nhiên lên không gian theo chiều cao

Với quỹ đất hạn chế, Singapore lựa chọn phát triển không gian xanh theo chiều đứng thay vì chỉ mở rộng theo mặt bằng. Cây xanh được đưa lên mái nhà, ban công, mặt đứng công trình, sân trong và các khoảng sân giữa các tầng, tạo nên những khu vườn trên cao giữa lòng thành phố.

Tree House | ADDP Architects

Oasia Hotel Downtown | WOHA Ảnh: @finbarrfallon

Giải pháp này không chỉ giúp gia tăng diện tích phủ xanh mà còn cải thiện khả năng cách nhiệt cho công trình, giảm bức xạ mặt trời, điều hòa vi khí hậu và mang thiên nhiên đến gần hơn với cuộc sống của người dân trong các khu đô thị mật độ cao.

• Kết hợp công nghệ với thiên nhiên

Một đặc điểm nổi bật khác trong mô hình phát triển của Singapore là sự kết hợp giữa cảnh quan và công nghệ hiện đại. Nhiều dự án ứng dụng hệ thống thu nước mưa để tưới cây, tái sử dụng nước, khai thác năng lượng mặt trời, điều tiết vi khí hậu tự nhiên và quản lý tưới tiêu bằng công nghệ thông minh.

Garden By The Bay

Sự kết hợp giữa công nghệ và thiên nhiên đã giúp Singapore xây dựng những không gian xanh hoạt động hiệu quả, tiết kiệm tài nguyên và hướng đến mục tiêu phát triển đô thị bền vững.

5. Sài Gòn Hoa đồng hành kiến tạo không gian xanh bền vững

Trong những năm gần đây, xu hướng phát triển đô thị xanh tại Việt Nam đang được quan tâm mạnh mẽ, đặc biệt tại các khu đô thị mới, khu dân cư, khu nghỉ dưỡng và công trình thương mại. Không gian xanh không chỉ góp phần nâng cao giá trị thẩm mỹ mà còn cải thiện vi khí hậu, giảm hiệu ứng đảo nhiệt đô thị và mang đến môi trường sống trong lành, bền vững hơn. Đây cũng là định hướng phát triển mà nhiều quốc gia tiên tiến, trong đó có Singapore, đã và đang theo đuổi.

Với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực thiết kế và thi công cảnh quan, Công ty Cổ phần Sài Gòn Hoa luôn hướng đến việc kiến tạo những không gian xanh hài hòa giữa kiến trúc và thiên nhiên, phù hợp với điều kiện khí hậu và văn hóa Việt Nam. Bằng việc ứng dụng các nguyên tắc thiết kế cảnh quan hiện đại kết hợp với hệ thực vật bản địa, Sài Gòn Hoa mang đến những giải pháp cảnh quan bền vững, góp phần xây dựng môi trường sống xanh và nâng cao chất lượng cuộc sống cho cộng đồng.

Kết Luận

Hành trình từ “Garden City” đến “Thành phố trong vườn” cho thấy thành công của Singapore không đến từ những công viên quy mô lớn hay các công trình biểu tượng, mà từ một tầm nhìn quy hoạch được kiên trì theo đuổi trong suốt hơn nửa thế kỷ.

Trong tương lai, xây dựng những đô thị xanh không còn là một xu hướng, mà sẽ trở thành yêu cầu tất yếu để hướng đến sự phát triển bền vững. Và Singapore chính là minh chứng rõ ràng rằng, với một chiến lược đúng đắn và tầm nhìn dài hạn, một thành phố hiện đại hoàn toàn có thể phát triển hài hòa cùng thiên nhiên.